Der, die, das — არტიკლი სიტყვასთან ერთად დაიმახსოვრეთ და არა მერე

ვინც გერმანული სკოლაში ისწავლა, ჰკითხეთ, თავიდან რომ დაეწყო, რას შეცვლიდა. ბევრისგან ერთსა და იმავე პასუხს მოისმენთ: არტიკლს პირველივე დღიდან სიტყვასთან ერთად ვისწავლიდი. საქმე ის კი არ არის, რომ არტიკლი ძნელია. უბრალოდ, მის გარეშე დაზეპირებული სიტყვის სწავლა რამდენიმე თვეში თავიდან გიწევთ, თანაც მაშინ, როცა არასწორად თქმა უკვე ჩვევად გექცათ.

არტიკლს გადადება არ უხდება

ქართულში გრამატიკული სქესი არ გვაქვს, ამიტომ ეს იდეა თავიდან შეიძლება უცნაურად მოგეჩვენოთ. გერმანულში, ფრანგულში, ესპანურში, იტალიურში, პორტუგალიურსა და ნიდერლანდურში კი სქესის გარეშე არსებითი სახელი არ არსებობს. სქესი მხოლოდ ფორმალობა როდია: სწორედ ის წყვეტს, რომელი არტიკლი დაუდგეს სიტყვას, ამ ენების უმრავლესობაში კი იმასაც, რა დაბოლოება ექნება გვერდით მდგომ ზედსართავს და რომელი ნაცვალსახელით მიუბრუნდებით მას შემდეგ.

ყველაზე ძნელი გერმანულთანაა. სქესი სამია, der, die და das, და სიტყვის ფორმა თითქმის არასდროს გიკარნახებთ, რომელი სჭირდება. Der Löffel (კოვზი), die Gabel (ჩანგალი), das Messer (დანა): სუფრაზე სამი საგანი დევს და სამივე სხვადასხვა სქესისაა. ლოგიკის ძებნა აქ უაზროა. რჩება ერთი გზა: არტიკლი + არსებითი ერთ მთლიანობად დაიმახსოვროთ.

თუ დღეს Messer-ს ისწავლით, მის არტიკლს კი ერთი თვის შემდეგ, მეხსიერებაში ორი ცალკე ჩანაწერი გაჩნდება, რომლებმაც ერთმანეთს უნდა მიაგნონ: თვითონ სიტყვა და ერთი ცნობა ამ სიტყვის შესახებ. თუ თავიდანვე das Messer-ს დაიმახსოვრებთ, ჩანაწერი ერთია, და როცა კი სიტყვას იტყვით, არტიკლიც თავისით მოჰყვება. ეს არის და ეს.

სად წერს Mullawo არტიკლს

იმ ექვს ენაში, რომლებშიც არტიკლი არსებითს წინ უძღვის — გერმანულში, ფრანგულში, ესპანურში, იტალიურში, პორტუგალიურსა და ნიდერლანდურში — Mullawo ბარათზე მას პირდაპირ სიტყვის წინ სვამს: die Hand, la main, la mano, de hand. არტიკლი მხოლოდ შესასწავლი ენის მხარეს ჩანს, თქვენი მშობლიური ენისაში — არა. გერმანელს, რომელიც ინგლისურს სწავლობს, საკუთარი სიტყვის წინ die არაფერში სჭირდება.

ყოველი სიტყვის არტიკლი ცალკეა ჩაწერილი და სქესის ნიშნიდან ავტომატურად არ გამოიყვანება. მიზეზი მარტივია: ამ ენების წესები სულაც არ არის სწორხაზოვანი.

• ფრანგულში ხმოვნით დაწყებული სიტყვის წინ არტიკლის ხმოვანი იკვეცება: la eau არ ითქმის, ითქმის l'eau, l'arbre.
• იტალიურში z-ით ან s + თანხმოვნით დაწყებული სიტყვები lo-ს იღებს: lo zio, lo studente.
• ესპანურში მახვილიანი a-თი დაწყებულ მდედრობითი სქესის სიტყვებს წინ el უდგას: el agua, el águila. სიტყვა ამით მდედრობითობას არ კარგავს და მრავლობითში ისევ las aguas იქნება.

ეს ყველაფერი თითო სიტყვაზე ერთხელ და სამუდამოდაა გადაწყვეტილი, ამიტომ ბარათზე ის ფორმა გხვდებათ, რომელსაც ამ ენაზე მოლაპარაკე ადამიანი სინამდვილეში იტყოდა. რუმინული და ბულგარული სიაში განზრახ არ არის: იქ განსაზღვრული არტიკლი სიტყვას ბოლოში ერთვის (casa, книгата), ასე რომ, წინ დასაწერი არაფერი რჩება.

ნაგულისხმევად არტიკლები ჩართულია. თუ იმ ენაში, რომლის სქესებიც უკვე კარგად იცით, სწრაფად გამეორება გინდათ და შიშველი არსებითი გირჩევნიათ, პარამეტრებში გამორთეთ „არტიკლების ჩვენება“.

წესები, რომლებიც გამოცნობას გიადვილებთ

პირველ, მოკლე სიტყვებში სქესი სრულიად თვითნებური ჩანს. გრძელ სიტყვებთან სურათი იცვლება: სულ რამდენიმე დაბოლოება არსებითების საკმაოდ დიდი ნაწილის სქესს თავადვე გამოგიმჟღავნებთ. მათი ადრევე ცოდნა ნამდვილად ღირს.

გერმანული

• die — თითქმის ყველა სიტყვა -ung, -heit, -keit, -schaft, -ion დაბოლოებით: die Zeitung, die Freiheit, die Mannschaft, die Nation.
• das — ყველა კნინობითი -chen-ითა და -lein-ით: das Mädchen (გოგონა — დიახ, საშუალო სქესისაა), das Brötchen.
• der — -er-ზე დაბოლოებული სიტყვების უმეტესობა, რომლებიც რაიმე საქმის შემსრულებელ ადამიანს აღნიშნავს: der Lehrer, der Fahrer.
• მრავლობითში სქესს მნიშვნელობა აღარ აქვს: არტიკლი სამივესთვის die-ა.

ესპანური და პორტუგალიური — -o-ზე დაბოლოებული სიტყვა უმეტესად მამრობითია, -a-ზე დაბოლოებული — მდედრობითი. გამონაკლისი იმდენად ცოტაა, რომ ცალ-ცალკე დაიმახსოვრებთ: el día, la mano, el problema; o dia, a mão, o problema.

ფრანგული — -tion, -té და -ure ხშირად მდედრობითზე მიგანიშნებთ (la nation, la liberté, la voiture), -age და -ment კი — მამრობითზე (le fromage, le moment). ურღვევი კანონი ეს არ არის, მაგრამ გამოცნობისას საიმედო საყრდენია.

ნიდერლანდური — სიტყვების უმრავლესობა საერთო სქესისაა და de-ს იღებს. het საშუალო სქესის არტიკლია და ასეთი სიტყვები უმცირესობაშია; მათ რიცხვს ეკუთვნის -je-ზე დაბოლოებული ყველა კნინობითიც: het huisje, het meisje.

მაინც გახსოვდეთ: ეს წესები სწავლის მეთოდი კი არა, სამაშველო რგოლია. მთავარი წყვილის დამახსოვრებაა, წესს კი მაშინ მიმართეთ, როცა გრძელ სიტყვას პირველად წააწყდებით.

წარმოთქვით ხმამაღლა და არტიკლიანად

არტიკლი თვალში მოგხვდებათ, მაგრამ მისი გამოტოვებაც ადვილია. ბარათი რომ გადაბრუნდება, სიტყვა არტიკლთან ერთად, ერთი ამოსუნთქვით, ხმამაღლა წაიკითხეთ: არა Messer, არამედ das Messer. მერე დინამიკს დააჭირეთ და მოუსმინეთ, როგორ ჟღერს. სიტყვა, რომელიც არტიკლთან ერთად ბევრჯერ გსმენიათ, დროთა განმავლობაში მის გარეშე ყურს ეხამუშება. სწორედ ამ შეგრძნებას უნდა მიაღწიოთ: ასე „იციან“ სქესი მშობლიურ ენაზე მოლაპარაკეებმა, ისე, რომ ერთი წესიც არ უსწავლიათ.

მოკლედ

1. არტიკლები არ გამორთოთ. der, die თუ das გრამატიკულ წესად კი არა, სიტყვის პირველ მარცვლად აღიქვით.
2. თუ არსებითი გაიხსენეთ, არტიკლი კი აგერიათ, აირჩიეთ თითქმის — ზუსტად ასეც მოხდა. განრიგიც სიტყვას ცოტა უფრო ადრე დაგიბრუნებთ, ვიდრე უშეცდომო პასუხის შემდეგ დაგიბრუნებდათ.
3. ზემოთ ჩამოთვლილი დაბოლოებები ერთ საღამოს, ერთი ჯდომით ისწავლეთ. ყოველ ჯერზე, როცა ახალი გრძელი სიტყვა შეგხვდებათ, ეს შრომა თავს მრავალჯერ გაიმართლებს.