Mỗi ngày học bao nhiêu từ mới? Cứ tính trước rồi hãy chọn

Hỏi về từ vựng thì câu được hỏi nhiều nhất chắc chắn là "Mỗi ngày nên học bao nhiêu từ mới?". Người ta hay đáp mười, hai mươi, năm mươi — nhưng những con số ấy lờ đi đúng điều duy nhất quan trọng. Học một từ mới đâu chỉ là xem một tấm thẻ. Hôm nay bạn gặp nó, tối nay gặp lại, mai gặp nữa, rồi tuần sau, tháng sau. Thế nên câu cần hỏi là: ngày nào cũng vậy, từ nay về sau, bạn kham nổi bao nhiêu thẻ? Và con số đó đã được định sẵn bởi nhịp học bạn chọn ngay hôm đầu tiên.

Ta cùng làm phép tính, theo đúng lịch ôn mà Mullawo đang chạy.

Một từ đi qua những chặng nào

Mullawo xếp lịch ôn cho từng từ bằng SM-2 — thuật toán mà hầu hết các app ôn tập ngắt quãng đều dựa vào. Thử lấy một từ mà lần nào bạn cũng bấm Tôi biết:

Qua ba chặng đầu, khoảng nghỉ sẽ được nhân với độ dễ của từ. Độ dễ khởi điểm là 2,5, và cứ mỗi lần bạn trả lời trôi chảy thì cộng thêm 0,1 — vì vậy khoảng nghỉ giãn ra rất nhanh, dù không bao giờ vượt quá một năm.

Theo mặc định, Mullawo tính một từ là đã học khi hội đủ ba điều kiện: bạn đã trả lời đúng năm lần, lượt ôn kế tiếp còn ít nhất 21 ngày nữa mới tới, và từ đó không bị xếp vào loại "khó" (độ dễ vẫn từ 2,0 trở lên). Với từ "lý tưởng" ở bảng trên, việc này rơi vào lượt ôn thứ năm, tức khoảng 24 ngày sau lần đầu bạn gặp nó. Năm lần gặp, ba tuần rưỡi. (Nếu muốn hiểu "đã học" khắt khe hơn hay dễ dãi hơn, cả ba ngưỡng đều chỉnh được trong Cài đặt → Học tập → Nâng cao.)

Nhưng đó là khi mọi thứ suôn sẻ. Từ nào bạn trả lời sai sẽ bị đưa về chặng bảy giờ và mất 0,8 độ dễ; chọn Gần đúng thì từ vẫn đi tiếp nhưng bị trừ 0,14. Từ khó vì thế quay lại dày hơn — vốn dĩ là để như vậy — có điều cũng vì thế mà mọi con số dưới đây chỉ là mức tối thiểu, chứ chưa phải ước tính.

Nhịp học mỗi ngày thực ra "đắt" cỡ nào

Giờ giả sử ngày nào bạn cũng thêm một số từ mới như nhau, rồi đếm xem mỗi ngày phải ôn bao nhiêu thẻ — vẫn với giả định lần nào cũng trả lời đúng:

Nhìn bảng là thấy quy luật: qua tháng đầu, số thẻ mỗi ngày đã vào khoảng gấp năm lần số từ mới bạn thêm vào, sau ba tháng thì khoảng gấp sáu lần — mà đó là với điều kiện bạn chưa từng sai. Còn khi trả lời thật lòng, sẽ có từ cần gặp tám, mười lần chứ không phải năm, và khối lượng lại càng nặng hơn.

Tức là đến cuối tháng đầu, "mỗi ngày hai mươi từ" sẽ thành hơn một trăm thẻ một ngày. Mỗi thẻ mất năm, sáu giây thì tổng cộng chừng mười phút — ngày nào cũng thế, không được nghỉ. Có người thấy vậy là vừa. Nhưng cũng nhiều người bỏ cuộc vào tuần thứ ba rồi quay ra tự trách bản thân.

Lỡ nghỉ một hôm thì sao

Ngày nghỉ không xóa được lượt ôn nào. Thẻ vẫn nằm đó chờ, và hôm sau bạn phải gánh phần của cả hai ngày. Với nhịp hai mươi từ mới mỗi ngày mà nghỉ một tuần, lúc quay lại bạn sẽ gặp cả mấy trăm thẻ — và phần lớn thói quen học từ vựng đã chết ngay trước một đống thẻ to cỡ ấy.

Chính vì vậy mà nên chọn nhịp vừa phải: một nhịp học bạn giữ được cả vào hôm tệ nhất luôn hơn một nhịp chỉ giữ được vào hôm suôn sẻ.

Chỉnh nhịp học trong Mullawo

Mullawo không có nút riêng nào để chỉnh "số từ mới". Chỉ có đúng một con số: Từ mỗi phiên, mặc định là 20, và bạn có thể đặt từ 5 đến 300 trong Cài đặt. Nhịp học của bạn chính là số buổi bạn học mỗi ngày nhân với độ dài mỗi buổi.

Gợi ý cách dùng trong thực tế:

• Mới bắt đầu, hoặc dạo này bận: mỗi ngày một buổi 20 từ. Lượng thẻ hằng ngày rồi sẽ ổn định ở mức bạn ôn xong trong một chuyến xe buýt.
• Học đều và đang hăng hái: mỗi ngày hai buổi, hoặc một buổi 40 từ. Nếu sang tuần thứ ba mà buổi học bắt đầu thành cực hình, thì đó là lúc những con số trong bảng trên bắt kịp bạn — hãy giảm tốc trước khi bỏ ngang.
• Trước chuyến đi hoặc kỳ thi: tăng tốc chừng hai, ba tuần rồi trở lại nhịp cũ. Những từ học dồn vẫn có lịch ôn riêng của chúng; khoảng nghỉ của chúng giãn dần, nên chỉ trong vòng một tháng khối lượng lại nhẹ đi.

Còn những hôm mà chấm điểm từng thẻ là quá sức, hãy dùng chế độ nhanh: bạn lướt qua các thẻ mà không cần đánh giá từng thẻ một. Thói quen vẫn được giữ, chỉ là hôm đó lịch ôn rút ra được ít thông tin hơn.

Đích đến nên là gì

Chẳng có con số từ mới nào là thần kỳ cả. Thứ thần kỳ là một điều kiện: vào ngày tệ nhất trong tuần, bạn vẫn ôn hết được số thẻ của hôm đó. Làm được thì nhịp của bạn là ổn, dù nó là bao nhiêu đi nữa. Không làm được thì hãy chậm lại — không phải vì bạn kém, mà vì phép tính đã chỉ rõ: từ giờ trở đi, khối lượng chỉ có tăng chứ không giảm.

Mười từ mới mỗi ngày là khoảng 3.600 từ một năm — đủ phần từ vựng cốt lõi của đa số ngôn ngữ, với khối lượng chừng sáu mươi thẻ mỗi ngày. Hiếm ai cần học nhanh hơn thế. Còn đều đặn hơn thì gần như ai cũng cần.